Interview
Hoe Introdans een kijkje achter de schermen geeft met AR
In gesprek met Pieta Koopman, projectleider en manager marketing & communicatie van Introdans.
De Virtuele Danscarrousel van Introdans is een houten carrousel met zes kamertjes. Via iPads kun je met AR achter de schermen kijken bij voorstellingen. Het project kwam tot stand met kunst- en designstudio Fillip Studios en cultureel centrum Rozet. Het doel? Een nieuw publiek naar een familievoorstelling trekken, buiten de theatermuren. Cultuurloket DigitALL sprak Pieta Koopman, projectleider en manager marketing & communicatie van Introdans.
Jullie werkten samen met Fillip Studios. Hoe ontstond die samenwerking?
Fillip Studios is een Arnhems kunst- en designstudio. We zijn stadsgenoten en komen elkaar vaak tegen. In 2023 zagen zij ons experium in de foyer van Stadstheater Arnhem: een interactieve beleving bij de familievoorstelling Carmen. We raakten in gesprek en vroegen Fillip Studios om het experium te professionaliseren.
Onderweg ontstond het idee voor een installatie buiten de muren van het theater. Fillip Studios vertelde ons over hun interesse in en de mogelijkheden met AR en de combinatie van een fysiek object met een digitale component. Hun vernieuwende ideeën inspireerden ons en zo zijn we van start gegaan.
We vonden onze ontwikkelaar dus letterlijk om de hoek. We werken graag samen met partners uit de stad, omdat het je in staat stelt nieuwe connecties en links te maken binnen een vertrouwde omgeving. We werkten ook samen met Rozet, een cultuurcentrum en bibliotheek in Arnhem. De installatie heeft vijf maanden te bezoeken bij Rozet gestaan: eerst in de centrale hal en later op de kinderboekenafdeling.
Wij wilden heel graag dat het in de hal zou staan, omdat daar de meeste mensen langslopen. Maar de kinderboekenafdeling bleek een veel betere plek! Daar hadden mensen – en vooral kinderen, onze doelgroep – de tijd om de interactie aan te gaan, terwijl er in de hal meer aan het object werd voorbijgelopen. We hadden dit niet van tevoren kunnen bedenken. Het is een kwestie van doen en uitproberen.
Op de hoogte blijven?
Volg ons op
Wat heb je van de samenwerking geleerd?
Een ontwikkelaar en een dansgezelschap spreken niet dezelfde taal, en onze processen verlopen anders. Het heeft tijd nodig om elkaar en elkaars werkwijze te leren kennen. Op verzoek van Fillip Studios hebben we één aanspreekpunt aangesteld binnen Introdans; dat was ik als projectleider. Voor Fillip Studios werkte dat heel goed, maar voor mij was het best veel werk om iedereen binnen Introdans mee te nemen.
Ik zou de volgende keer in een eerder stadium ook intern een projectteam opzetten, om ook de diverse afdelingen binnen Introdans mee te nemen in het proces: productie, marketing en artistiek. Nu schakelde ik wel steeds met de directie, maar de andere afdelingen kwamen pas later aan bod.
Hoe verliep het technische proces, en wat heb je geleerd?
Fillip Studios wilde graag experimenteren met AR, en wij ook. Het platform waarin de AR-omgeving werd gebouwd was zowel voor ons als voor hen nieuw. Dat maakte het proces spannend, en eigenlijk moet je dan vooral heel veel testen.
We hadden de deadline op 1 oktober gezet. Achteraf gezien denk ik dat we de opleverdatum iets hadden op moeten schuiven – dat zijn we als cultureel producent niet gewend. Met digitale producten moet je namelijk veel testen met de eindgebruiker, zeker als het om iets nieuws gaat.
Zo kwamen we er pas in een laat stadium achter dat de AR-ervaring niet werkte op alle operating systems en devices. Het oorspronkelijke plan was dat bezoekers het ook op hun telefoon konden doen. Vanuit Introdans wilden we graag dat het ook zou werken op oudere iPhone-modellen, maar dat bleek technisch zeer ingewikkeld. We hebben toen gekozen om bij elk kamertje een iPad te plaatsen die optimaal functioneerde.
Hebben jullie na de oplevering nog veel bijgesteld?
In eerste instantie was de carrousel een onbemande installatie. Al snel merkten we dat we het bezoek meer moesten activeren en aanjagen. We hebben toen workshops georganiseerd, dat werkte heel goed.
Ook merkten we hoe belangrijk het was dat de medewerkers van Rozet goed gebriefd waren en dat zij een vast aanspreekpunt hadden. Zo gebeurde het weleens dat een van de iPads niet werkte of de koptelefoon, en dat moet natuurlijk snel worden opgelost.
Hoe gaat het nu verder met de carrousel?
De Virtuele Danscarrousel is reisbaar en aanpasbaar. We hebben verschillende ideeën voor het vervolg: nieuwe content maken voor de AR-omgeving, een algemene introductie maken op Introdans voor in foyers, de installatie neerzetten bij andere bibliotheken via het netwerk van Rozet, of de installatie hernemen bij de volgende editie van De Notenkraker.
Als we er iets nieuws mee willen, dan is technische kennis van AR niet in huis en zullen we weer met Fillip Studios samenwerken. Het zal wel veel minder kosten: er is een basis gelegd én we weten veel beter wat we willen.
Voor Introdans voelt het logisch om technische kennis op projectbasis in huis te halen. We hebben hiervoor developers nodig, maar die hoeven niet in dienst. We huren voor voorstellingen ook externe expertise in, zowel artistiek als op het gebied van marketing. Als je het niet in huis hebt, besteed je het uit.
“Mijn advies: ga het gewoon doen, en blijf goed communiceren met alle betrokken partijen. Je hoeft niet alles zelf te doen: maak gebruik van de expertise van anderen.”
Heb je tips voor andere culturele partijen?
Wij zijn gewend een artistiek proces best lang intern te houden. Pas als het af is, laten we het aan de wereld zien. Digitaal ontwikkelen vereist een andere manier van werken dan artistieke processen.
Als je met technologie werkt, is het raadzaam om in een vroege fase te testen en het project niet te lang bij je te houden. We hebben dat gedaan met een eerste versie van het fysieke object van de carrousel. Dat was zinvol, want toen leerden we dat het object te hoog was voor kinderen en dat ze van de krukjes konden afvallen. Ook waren de instructies voor de AR nog niet duidelijk genoeg, en er waren koptelefoons nodig vanwege het omgevingsgeluid.
Bij de oplevering in Rozet hadden we nogmaals moeten testen om de allerlaatste kinderziektes eruit te halen. Mijn advies: ga het gewoon doen, en blijf goed communiceren met alle betrokken partijen. Je hoeft niet alles zelf te doen: maak gebruik van de expertise van anderen.
Dit interview is onderdeel van de Toolkit van Cultuurloket DigitALL. Wil jij de technologie van Introdans gebruiken om een fysiek object te verbinden aan een AR-ervaring? Je kunt vanaf februari 2026 een aanvraag doen voor een Implementatiebijdrage, waarmee een toepassing uit de Toolkit kan worden gebruikt of doorontwikkeld voor eigen gebruik.
Op de hoogte blijven?
Volg ons op