Auteursrecht x Unlock Digital Pop Culture

In deze TutoriALL bezoeken we muziekpodium De Helling. Als onderdeel van het project Unlock Digital Pop Culture maakten zij de bejubelde VR-voorstelling 8 miljard ikken met musicus Spinvis, VR-maker Nemo Vos en digitale merchandise-makers Dutch Digital Collectibles. Daarbij wilden ze de auteursrechten goed regelen.

Wat is auteursrecht?
Auteursrecht is het recht van makers, uitvoerenden of erfgenamen waarmee wordt bepaald onder welke voorwaarden een werk wordt getoond, gedupliceerd of verkocht. Het beschermt de creatieve inzet van makers en zorgt ervoor dat zij kunnen verdienen aan hun eigen werk. 

Door auteursrechten goed te regelen, kunnen culturele organisaties ook inkomsten genereren uit hun online content. Deze inkomsten kunnen vervolgens worden geïnvesteerd in nieuwe projecten, onderzoek of het behoud van de collecties.

Hoe regel je auteursrecht? Drie manieren

Het digitale domein ontwikkelt zich razendsnel. Er kan daardoor onduidelijkheid ontstaan over de afspraken die je daarbinnen moet maken. Juist daarom is het belangrijk om het auteursrecht van creatief werk goed te regelen. Je kunt daarbij denken aan de volgende drie afspraken: 

1. Overdracht. Met een overdracht kan de maker zijn auteursrecht (geheel of gedeeltelijk) met een schriftelijk stuk overdragen aan een ander, meestal tegen betaling.
2. Licentie. De maker behoudt het auteursrecht, maar geeft een ander toestemming voor gebruik. Dat kan een exclusieve licentie zijn (voor 1 partij) of een niet-exclusieve licentie (voor meerdere partijen). Als maker kun je het beheer van je licenties ook uitbesteden. Bijvoorbeeld aa n auteursrechtenorganisatie Pictoright voor beeldmakers, en belangenorganisatie BUMA Stemra voor muziekmakers. Instellingen die een licentie  afsluiten, betalen voor het gebruik van beeld of geluid.
3. Open licentie. Hierbij behoudt de maker al zijn rechten, en geeft hij anderen vooraf toestemming om zijn werk te gebruiken op de manieren die hij kiest. Bijvoorbeeld onder de voorwaarde van naamsvermelding, of niet-commerciële doeleinden. De meest bekende zijn Creative Commons-licenties. Creative Commons biedt creatieve makers de vrijheid om op een flexibele manier met hun auteursrechten om te gaan.

Bedenk van tevoren welk verdienmodel het beste past bij je organisatie of project om tot goede afspraken te komen over auteursrecht met de makers. Als je geen afspraken maakt, dan behoort het werk automatisch aan de maker. Ga dus van tevoren om de tafel zitten met de maker en regel de rechten door een overeenkomst op te stellen.   

Verder lezen

• Besliskaart: werk wel of niet online gratis publiceren? (Cultuur+Ondernemen)
• Verdienmodellen in de culturele en creatieve sector (Cultuur+Ondernemen)
• Check de FAQ’s van Pictoright over auteursrecht
• Lees meer over de waarde van auteursrecht (de Kunstenbond)
• Volg fairPACCT van Platform ACCT, dat werkt aan fair pay en fair practice in o.a. de digitale cultuursector