Terugblik
AI expeditie: op naar nieuwe vergezichten
Cultuurloket DigitALL organiseerde een AI-expeditie in samenwerking met adviesbureau Wielinq. Een terugblik met de belangrijkste inzichten.
Artificial Intelligence (AI): het is hét buzzword van het moment. Misschien vraag jij je ook wel af of je er als culturele instelling “iets” mee moet. Op 15 februari 2024 ging Cultuurloket DigitALL op AI expeditie in Utrecht.
Deze expeditie werd georganiseerd voor instellingen die een toekenning hebben ontvangen van Cultuurloket DigitALL, die benieuwd zijn naar de mogelijkheden van kunstmatige intelligentie voor hun culturele instelling. In Creative Valley (Utrecht) bij adviesbureau Wielinq formuleerden de deelnemers hun hulpvragen rondom AI, zoals:
- Hoe zet ik AI in als creatief hulpmiddel voor waarde-creatie?
- Wat is de impact van AI op de organisatie, zoals mensen en kosten?
- Hoe kan AI helpen om het archief te ontsluiten en daar verhalen uit te halen?
- Kan AI bijdragen aan een betere bezoekersbeleving?
- Hoe werk je verantwoord met AI?
- Waar liggen de ‘quick wins’ en waar kan je niet achterblijven?
Aan het einde van de dag werkten ze aan antwoorden en concrete vervolgstappen.
Joris Bruil, software engineer (Q42)
AI verandert digitale interacties. Wat kan ik ermee?
De eerste spreker is Joris Bruil, software engineer bij digitaal bureau Q42. Hij ziet veel vragen binnen de cultuursector rondom het ontsluiten van de collectie, het betrekken van de eindgebruiker en omgaan met feedback van gebruikers. Het is echter goed om na te gaan waar in het proces AI echt waardevol is.
Joris benadrukt ook het belang van goed UX-design: test je product altijd met de doelgroep. Als iemand niet overweg kan met een nieuwe tool, dan moet het ontwerp anders. De gebruikerservaring staat voorop.
Joris’ tip: ‘Op maat gemaakte AI tools zijn wellicht niet financieel haalbaar voor kleine partijen, maar je kan de krachten bundelen. Instellingen kunnen samen AI-tools afnemen.’
Ligt de ethische afweging over AI bij de maker of de opdrachtgever? Q42 maakt producten, maar als opdrachtgever is het belangrijk om hier zelf over na te denken. Denk zelf als organisatie na over wat wil je bouwen. Welke data gebruik je en sla je op? Maak hier ethische keuzes in.
Erick Webbe, Head of Data Science (Bol)
Hoe implementeer je AI in je organisatie?
We maken een uitstapje buiten de cultuursector. ‘Bol heeft 13 miljoen klanten, en 117 miljoen bezoekers per maand,’ vertelt Erick. ‘Omdat we op zo’n grote schaal werken, is het noodzakelijk om AI in te zetten om onze producten te analyseren en te doorzeven. Handmatig filteren of labelen is geen optie.’
Zijn advies? Kies één toepassing om mee te starten. Het maakt niet zoveel uit wat die toepassing is: het doel is om te leren en ervaring op te doen met AI. In het begin werk je wellicht nog in een centraal team waarbij iedereen in deze bubbel zich kan focussen op AI en echt kunnen leren. Zo’n team bestaat uit een product owner (iemand die probleem eigenaar is en het vraagstuk goed kent), een data expert en een ontwikkelaar.
Ericks tip: ‘Zorg voor transparantie door te werken met modelcards, een soort voedingswijzer waarmee dataprocessen transparant worden gedocumenteerd en gepubliceerd.’
Met modelcards laat je zien welke tool je gebruikt, waar de dataset uit bestaat en welke afwegingen er zijn gemaakt. Op deze manier werk je op een bewustere en etischere manier met data. Neem ook een kijkje in het algoritmeregister van de overheid.
Na de tweede keynote gaat de groep op expeditie. We rijden naar De Nijverheid, een culturele vrijhaven in Utrecht waar SETUP is gevestigd.
Jelle van der Ster, directeur (SETUP)
Hoe prikkelt kunst ons om kritisch na te denken over AI?
SETUP is een organisatie die artistiek ontwerpend onderzoek doet. Kunst wordt ingezet als methode om de wereld te onderzoeken. Jelle: ‘Op dit moment kunnen we AI nog trainen op door mensen samengestelde datasets. Dit zal steeds moeilijker worden wanneer door AI gegenereerde inhoud de door mensen gemaakte inhoud inhaalt. Kunnen we lokale datasets zien als een streekproduct dat beschermd moet worden, zoals parmaham of roquefort? Het project StuntyAI: de Dorpsdisco breekt een lans voor authentieke AI-streekproducten waar we ons thuis bij kunnen voelen.’
Een tweede project is Cuddle King 2000 van kunstenaar David Zwitser, dat de waarde van sociale frictie verkent in tijden van frictieloos scrollen. Deelnemers lieten hun knuffel analyseren door de Cuddle King 2000. Jelle: ‘We vragen ons af wat een goede knuffel is, maar stellen niet de vraag waarom we dat in data proberen uit te drukken. Waarom zouden we alles willen dataficeren?’
Jelle’s tip: ‘Stel niet de vraag “waar kunnen we AI voor inzetten?”, maar bedenk welk vraagstuk er is, of, en zo ja hoe AI daaraan kan bijdragen.’
Tot slot: 5 inzichten
Deelnemers werken aan hun hulpvraag tijdens de AI expeditie. Foto: Fluer Mulder
- AI zal mensen (voorlopig) niet overbodig maken. De inhoud van het werk kan wél veranderen.
- Stel niet de vraag “waar kunnen we AI voor inzetten”, maar bedenk welk vraagstuk er is en of AI daaraan bij kan dragen en hoe dan. Ga AI niet toepassen omdat je het gevoel hebt dat je er “iets” mee moet.
- Hoe kun je AI verantwoord inzetten, als de regelgeving onduidelijk is? Dit blijft een uitdaging. Blijf de kaders die je opstelt, kritisch evalueren: waarom doen we dit? Is het ethisch verantwoord? Check ook De Digitale Spoelkeuken van Public Spaces.
- Maak een modelcard oftewel algoritmeregister, een bijsluiter dat inzicht geeft over hoe technologie als black box werkt. Het laat zien wat er gebeurt met je data, de dataset en hoe het is opgebouwd. Met een modelcard creëer je bewustzijn over waar data vandaan komen, en je creëert impact door transparantie bij het publiek en het team.
- Cultuurprofessionals gebruiken AI vaak individueel. Stimuleer organisatiebreed het gesprek over het gebruik van AI.
Hoe begin ik vandaag?
- Benieuwd naar de mogelijkheden van wat je kunt doen met verzamelde data? Vraag een masterstudent datawetenschap die stage moeten lopen om je op weg te helpen.
- Ga zelf mee met AI aan de slag, bijvoorbeeld door een dagdeel per week met een AI-assistent of ChatGPT te werken. Zo kom je erachter wat je zelf kan doen en waarbij je specifiek hulp nodig hebt. Er zijn cursussen voor prompts schrijven en werken met AI, zoals de Nationale AI cursus.
- Ga op expeditie! Er zijn genoeg tools die je direct kunt gebruiken om tijd te besparen én de toegankelijkheid te vergroten, bijvoorbeeld om ALT-teksten te beschrijven bij afbeeldingen.
Deelnemers van de AI expeditie. Foto: Fluer Mulder