Next Stage AR: open source AR voor podia en festivals

Hoe zijn jullie van idee naar uitvoering gegaan voor Next Stage AR?

Meestal starten we vanuit een creatieve uitdaging: waar lopen makers tegenaan? In dit geval zijn we de andere kant op gaan werken door te vertrekken vanuit de potentie van de technologie. We zagen dat AR steeds meer gebruikt werd in de wereldwijde muziekindustrie om immersieve creaties mee te maken; het werd bijvoorbeeld gebruikt door de Gorillaz om hun nieuwe album te lanceren.  

We zagen dat het heel ingewikkeld is om een goede AR-ervaring te maken. Het is duur en je bent aangewezen op grote techbedrijven met allerlei licenties of abonnementen. Voor veel Nederlandse makers en podia was het niet toegankelijk, daar wilden we verandering in brengen. Maar we zagen ook dat artiesten graag met AR wilden werken.

We liepen er tegenaan dat het niet gefaciliteerd kon worden vanuit poppodia. Dat was voor ons de reden om ervoor te zorgen dat zij dit wel kunnen faciliteren, door het onderdeel te maken van hun workflow. Bijvoorbeeld door een AR-ervaring standaard mee te nemen op de tech-rider. De tool is gericht op de makers en hun publiek én op de poppodia zelf. 

Hoe doe je dat, zorgen dat het gebruikt wordt door poppodia, organisaties met hun eigen wensen en vaak beperkte capaciteit?  

Er is bij poppodia behoefte om mee te gaan in nieuwe technologie, maar we merken dat ze het moeilijk vinden om uit te vinden hoe ze dat kunnen aanpakken. Er is te weinig tijd én geld. Het duurzaam inbeddden is daarom ook onderdeel geworden van ons onderzoek.  

Er is geen standaardformule, het blijft maatwerk. Het is belangrijk dat je een interne kartrekker hebt, iemand die enthousiast is. Die vind je door in het begin veel te praten met verschillende afdelingen. De tool kan zowel tijdens liveshows als voor marketing worden ingezet. Soms ligt de sleutel bij onverwachte rollen, zoals een locatiebeheerder. Zo bood het Bostheater een AR-ervaring aan over hun veertigjarig bestaan, toegankelijk via een QR-code bij de ingang. 

Als een poppodium interesse heeft, wat kunnen ze dan doen? 

Ze kunnen de tool gebruiken die op onze website staat. Maar als ze meer hulp nodig hebben, zijn we er om ze op weg te helpen. Een mooi voorbeeld is het poppodium 30cc in Leuven, België. Zij klopten bij ons aan omdat ze AR-wilden inzetten in hun nieuwe seizoensbrochure. Ze vroegen aan ons om deze te maken, maar we boden aan om een workshop te geven met de AR-tool, zodat ze het de volgende keer zelf konden doen. 

En hoe zit dat met individuele artiesten? 

Artiesten zijn vaak sceptisch: ze vrezen financiële risico’s en vinden technologie spannend, vooral live op het podium. We leggen daarom uit dat we een stichting zijn en dat de tool open source is, zonder commercieel belang. Gelukkig zijn er ook makers die graag experimenteren. 

Open source: wat betekent dat voor deze tool? 

De broncode van Next Stage AR is openbaar en via GitHub beschikbaar, zodat iedereen de tool kan gebruiken en aanpassen. Op Github delen ontwikkelaars kennis en code. Wij beheren het product, maar bouwen ook voort op bijdragen van anderen. Zo blijft het een gezamenlijk, onafhankelijk alternatief voor big tech, zonder gebruik van externe frameworks of data. 

Dat heeft ook consequenties. Door geen externe data te gebruiken, is de tool minder zelflerend en werken we vooral met 2D-objecten. Dat lijkt een beperking, maar biedt juist artistieke vrijheid. Toch moet ik vaak uitleggen dat we geen miljoenenbudget hebben. Tools die commercieel bewezen zijn hebben zeer grote andere nadelen op het gebied van privacy, kosten en ethiek. Gebruikers van creatieve technologie kunnen een beetje verwend zijn. Het mag juist best een beetje rauw zijn, we willen uitdagen naar nieuwe vormen te zoeken. Misschien is deze tool niet voor iedereen, en dat hoeft ook niet. Het is een alternatief, geen gelikt commercieel product. 

Hoe neem je de bezoeker mee in een project als dit? 

De tool werkt direct in de browser, zonder app, om de drempel voor podia en publiek te verlagen. Dit is een van de redenen waarom we niet voor VR hebben gekozen. VR is immersiever, maar de drempel is veel hoger, alleen al vanwege de hardware die nodig is. Vrijwel iedereen heeft een smartphone op zak. We voeren ook onderzoek uit naar de beleving van artiesten, poppodia en publiek. 

En speelt testen daarin ook een rol? 

Absoluut! Een voorbeeld hiervan is een testshow van Yaro Mila in de Melkweg, waar ontwerper Pleun Gremmen vroeg aanhaakte. Ondanks goede voorbereiding ging er iets mis door een onverwachte Apple-update, waardoor bezoekers een extra scherm moesten doorlopen. Testen blijft dus cruciaal.  

Jullie werken samen met een grote waaier aan poppodia waardoor het publiek zeer breed is. Hoe ga je daarmee om? Hoe zorg je dat de tool aansluit?

Dat is een uitdaging. We hebben hiervoor onder meer de Vereniging Nederlandse poppodia en festivals als projectpartners betrokken, de koepelorganisatie voor deze branche. Zij zorgen voor een actieve verbinding met die bredere groep en delen ook alles met hun eigen netwerken.  

Hoe zie jij de toekomst van Next Stage AR voor je? 

Ik hoop dat de poppodia met nieuwe ideeën komen, om de tool te verrijken. We blijven ook werken aan de duurzaamheid. Momenteel onderzoeken we een verdienmodel waarbij de tool wordt ingezet voor commerciële toepassingen, zodat het kostendekkend blijft en we middelen hebben om doorontwikkelingen te maken. 

Heb je nog tips voor culturele producenten die iets met technologie willen doen? 

Technologie is niet de oplossing voor al je problemen, maar het biedt wel enorm veel mogelijkheden. Je kan je ermee verrijken op een relatief eenvoudige manier, daarvoor hoeft niet het roer helemaal om. In feit hoeft er maar een persoon te zijn die er enthousiast van wordt, als een soort ambassadeur. Houd je product relevant, maar durf, als het niet meer voor de organisatie of het publiek werkt, ook los te laten. Technologie is voortdurend in beweging. 

Next Stage AR is een project van Thunderboom, uitgevoerd in samenwerking met Superposition, Vereniging Nederlandse Poppodia en -Festivals (VNPF), Paradiso, Melkweg, Amsterdamse Bostheater, St. Popwaarts, Popronde, Frank Kimenai, Femke Vandenberg en Beeld&Geluid.