Interview
Niet het apparaat, maar de ervaring telt: hoe Smartphone Orchestra technologie inzet voor publiekservaringen
In gesprek met Steye Hallema van Smartphone Orchestra en The Score
Smartphone Orchestra (SPO), een muziekstuk voor 25 telefoons, is een initiatief van maker/creatief directeur Steye Hallema. Hij startte het met Marieke Nooren, Hidde de Jong en Eric Magnée. Het concept werd doorontwikkeld en bracht hen in 2023 tot The Score, in samenwerking met het Metropole Orkest. Een jaar later ondersteunde Cultuurloket DigitALL de verdere bestendiging van de tool. We spraken Steye Hallema over hun proces, Smartphone Orchestra en de rol van technologie in het culturele veld.
Wat is Smartphone Orchestra, en hoe en wanneer is het ontstaan?
Ik zag de mogelijkheden voor Smartphone Orchestra al in 2014: iedereen heeft een smartphone, en de mens is een succesvolle evolutionaire soort omdat we zo goed kunnen samenwerken. Vanuit deze unieke eigenschap wilde ik iets maken, en ik ontwikkelde een ervaring waarbij mensen begeleid door telefoon samen iets beleven.
Het eerste prototype, een muziekstuk voor 25 telefoons, ontwikkelde ik samen met Eric Magnée en Hidde de Jong in 2015. Eric van Eerdenburg, de toenmalige directeur van Lowlands, zag het en liet het stuk op Lowlands in première gaan met 2000 telefoons. Niemand weet van tevoren hoe een gezamenlijke performance met 2.000 telefoons eruitziet, dus je bent dan de volledige ervaring aan het vormgeven.
Hoe is dit idee verder uitgegroeid tot iets als The Score, een creatieve samenwerking met Metropole Orkest?
Na Lowlands zijn we het centrale idee van SPO verder gaan uitwerken: een ervaring waarbij het publiek betrokken is én iedereen agency heeft. Dat heeft in 2018 geresulteerd in The Social Sorting Experiment – wederom een interactieve performance, dit keer rondom social media.
Totdat we in 2022 door het Metropole Orkest werden benaderd voor The Score – een participatief en gamified concert. Daarmee gingen we weer terug naar de muziek. We wilden het concept verder ontwikkelen om het publiek echt goed te betrekken. Het gaat mij steeds niet zozeer om de tool, maar vooral om het ontwikkelen van een ervaring met het publiek – de tool is hier een onderdeel van, maar niet alles! Het starten vanuit een idee, in plaats vanuit een tool, is volgens mij de meest effectieve manier om ervaringen te bouwen.
Op de hoogte blijven?
Volg ons op
Dan is er een idee, hoe ga je vervolgens te werk? Hoe ziet de tool eruit qua techniek?
We hebben alles wat we tot dan toe hadden gemaakt geanalyseerd. Een deel van de functionaliteit bouwden we opnieuw, zodat het herhaalbaar en vaker inzetbaar was. De inzet van technologie in de culturele sector is altijd een mix van inhoud en technologie.
Als regisseur ontwikkel ik zelf niet, maar ik probeer wel de techniek te begrijpen om deze dramaturgisch in te kunnen zetten. Ik geef technologie de rol van een acteur. Echte innovatie is naar mijn idee het goed implementeren van nieuwe technologie.
We hebben het als web-based ervaring ontwikkeld, en daar ben ik tot op de dag van vandaag erg blij mee. Het houdt de tool heel toegankelijk: gebruikers hoeven niets te downloaden en kunnen meteen deelnemen. Aan de achterkant werken we met een dashboard, dat is momenteel in ontwikkeling.
Dat brengt ons bij je nieuwe aanvraag bij Cultuurloket DigitALL, met als titel Van Innovatie naar Impact, gericht op het bestendigen van Smartphone Orchestra. Er kwam een technische en dramaturgische doorontwikkeling, en er werden veel partnerschappen gesloten. Kan je hier meer over vertellen?
We hebben hiervoor een speciale setup gemaakt, om het systeem zo te kunnen (door)ontwikkelen dat het voor meerdere doeleinden kan worden ingezet. Met een aantal culturele partners ontwikkelen we momenteel kleinere stukken/casussen die ons dwingen op verschillende manieren over hetzelfde systeem te denken. Vervolgens gaan we heen en weer tussen de techniek en de vertelvorm – en ontwikkelen we zo een tool die flexibel inzetbaar is.
De samenwerking met Cinekid is net afgelopen: samen hebben we het project Ancestors omgeschreven naar een kinderversie. Daar kwamen relevante inhoudelijk conclusies uit voort, zoals het feit dat kinderen van een heel jonge leeftijd nog niet zo goed kunnen contempleren en dus de leeftijd omhoog moest. Ook leverde het waardevolle inzichten over het systeem op. Zo hebben we aan een CMS-achtige omgeving gewerkt, een soort applicatie waarin de inhoud van een website aangepast kan worden. Daarin kunnen zowel ik als schrijver/regisseur als andere makers en vertellers veel makkelijker en sneller een SPO-ervaring maken.
Hoe ziet de toekomst van Smartphone Orchestra eruit?
Mijn droom is dat we een uitgever worden, waar ik de hoofdredacteur van ben: andere makers ontwikkelen stukken of ervaringen in lijn met SPO, die we vervolgens kunnen verkopen in ons netwerk. Ik denk dan aan inhoudelijk sterke stukken die in allerlei nieuwe contexten kunnen fungeren, waarbij we passende verdienmodellen maken.
Wij leggen met SPO ook een structuur neer voor de IX multiplayer-ervaring. IX staat voor ‘Immersive Experience.’ Dat zijn meeslepende ervaringen die je zintuigen prikkelen en je het gevoel geven dat je aanwezig bent in een andere, vaak digitale, omgeving. Er wordt door bedrijven veel geïnvesteerd in IX. Niet omdat ze zeker weten dat het iets wordt, maar omdat ze daarin een goede kans zien – net als wij. En als we straks allemaal met een IX-bril rondlopen dan hebben wij alvast een dramaturgische vorm neergelegd hoe we hierin samen kunnen ervaren.
Hoe is Smartphone Orchestra deelbaar?
Als een verteller of maker, maar ook event organisator of een theater, het publiek live wil betrekken, hebben wij een framework en kunnen we helpen bij het maken van een zinvolle publiekservaring. Het werken met de tool is meer dan het invullen van een CMS. Het gaat om het werken met een publiek: hoe prompt je iemand, hoe zit het met de timing? Daar zijn we in de laatste paar jaar heel goed in geworden!
Heb je tips voor aankomende aanvragers?
Er zijn mooie kansen als je technologie weet in te zetten, maar technologie is ook niet de oplossing voor alles. Dus blijf kritisch. Echte innovatie bevindt zich niet in een apparaat, maar in wat het teweeg brengt bij het publiek. Het gaat niet om het implementeren van een knop, maar om het op de juiste manier betekenis te geven aan die knop.
Tot slot: beleg de innovatie bij de innovators! Zorg ervoor dat je een conceptueel begrip hebt van de technologie, maar probeer het als culturele instelling niet allemaal zelf te bedenken. Zoek contact met uitvinders, developers of een technologie-ontwikkelbedrijf. Uiteindelijk gaat het om het vertellen van verhalen, dat is waar de technologie en de culturele uiting elkaar vinden.
Dit interview is onderdeel van de Toolkit van Cultuurloket DigitALL. Wil jij de technologie van Smartphone Orchestra gebruiken voor een digitale publiekservaring? Je kunt vanaf februari 2026 een aanvraag doen voor een Implementatiebijdrage, waarmee een toepassing uit de Toolkit kan worden gebruikt of doorontwikkeld voor eigen gebruik.