Interview
Hoe DROPSTUFF MEDIA immersieve belevingen creëert én opschaalt
In gesprek met René van Engelenburg en Gijs ten Cate van DROPSTUFF MEDIA , beiden al 25 jaar werkzaam als makers van immersieve projecten op het snijvlak van volkscultuur, kunst, theater en nieuwe technologieën.
DROPSTUFF MEDIA ontwikkelde de immersieve geluidservaring Fiera del Suono met steun van Cultuurloket DigitALL. Twee jaar later wordt de kennis, ervaring én techniek ingezet voor Rise of the Rainbow. Met het technische systeem, dat ook door andere instellingen en makers gebruikt kan worden, kunnen maar liefst 72 bezoekers tegelijkertijd een XR-ervaring beleven.
Laten we beginnen bij Fiera del Suono, jullie eerste project dat door Cultuurloket DigitALL werd ondersteund. Kunnen jullie meer over dit project vertellen?
Fiera del Suono is een immersieve ervaring die draait om audiobeleving in een fysieke, theatrale omgeving. Bezoekers beleven hiermee de kermis door de eeuwen heen.
De kermis bestaat al eeuwenlang en was van oudsher een plek waar allerlei kunstvormen zoals theater en dans voor een breed publiek toegankelijk waren. Ook werden nieuwe technologische uitvindingen voor het eerst gepresenteerd: denk aan fotografie, de stoommachine, elektriciteit en zelfs virtuele werkelijkheden. De stem van een waarzegster neemt je mee op een tijdreis door de geschiedenis van de kermis.
We hebben met grote, opblaasbare objecten een abstracte kermis gecreëerd, waar bezoekers fysiek doorheen kunnen lopen. Projecties, lichtlijnen en geuren vertellen je meer over de plekken waar je bent. Zo is er een opblaasbare abstractie van een draaimolen uit 1890, met projecties van de stoommachine waarmee deze wordt aangedreven, en de geur van anijs.
In juni 2023 presenteerden we Fiera del Suono in de LocHal in Tilburg. De ruimte was prachtig, maar bleek te licht. Dat leidde bezoekers af. We bedachten dat de ervaring beter tot zijn recht zou komen in een donkere ruimte. De definitieve versie was in een black box te ervaren in het Koelhuis tijdens de Dutch Design Week, waar we 11.000 bezoekers verwelkomden.
Op de hoogte blijven?
Volg ons op
Welke techniek is voor Fiera del Suono gebruikt?
Er is gebruik gemaakt van van twee geluidssystemen: ruimtelijk omgevingsgeluid in de zaal en ruimtelijk individueel geluid via de koptelefoon. Beide systemen zijn locatiespecifiek: als bezoeker hoor je bepaalde dingen alleen op een bepaalde plek.
Voor het ruimtelijke systeem op koptelefoon werkten we samen met USOMO in Berlijn. Zij hebben hun eigen software gemaakt en zij voeren al het werk uit, inclusief onderhoud, troubleshooting en aanpassingen. Het nadeel is dat je hen voor alles moet inhuren.
Het tweede systeem is van Spatial Inc. In deze software kun je een setup maken van speakers in de ruimte – in ons geval 64 speakers en subs op verschillende hoogtes – en geluiden inladen die elk een volume en een bewegingsrichting hebben. De software berekent zelf de beweging en volumes van geluiden, zodat het een ruimtelijk gevoel oplevert, afhankelijk van waar je staat in de ruimte. Het instapmodel is van Spatial Inc. is gratis, voor extra functionaliteiten moet worden betaald.
Daarna bedachten jullie Rise of the Rainbow, een theatrale XR-ervaring met ruimtelijk geluid en live performance waar 72 bezoekers tegelijk aan deel kunnen nemen. Wat hebben jullie vanuit Fiera meegenomen naar deze voorstelling?
Rise of the Rainbow verbeeldt de emancipatiegeschiedenis van de Nederlandse LHBTQIA+ gemeenschap. Bezoekers lopen fysiek door een grote ruimte: een abstracte stad van grote opblaasbare kubussen. Meer dan honderd beeldfragmenten uit de archieven van Beeld & Geluid, IHLIA en particuliere collecties worden door middel van Augmented Reality-brillen in dat decor virtueel zichtbaar gemaakt. Je loopt door een stad vol fysieke ruimtes met virtuele beelden en objecten.
Het spatial audiosysteem van Fiera del Suono is hergebruikt in Rise of the Rainbow. Dit systeem kan in de ruimte worden geplaatst en we kunnen de content zelf intekenen. In Rise of the Rainbow is het systeem onzichtbaar, maar het zorgt wel voor heel goed ruimtelijk geluid.
Ook de geurmachines van Fiera del Suono hebben we weer ingezet, met nieuwe geuren. We werken graag met geur omdat het vaak sterke associaties oproept. Van Fiera hebben we ook veel geleerd qua aanpak. De opblaasbare objecten bleken heel handig: je kunt ze heel klein maken, wat het gemakkelijk maakt om op te slaan en duurzaam mee te reizen.
Bij Rise of the Rainbow werken we weer met het dubbele ruimtelijke geluid: gezamenlijk geluid in de ruimte en individueel via headphones van de VR-brillen. De audioscape hoort iedereen tegelijkertijd, zoals een vogel of een kerkklok, terwijl alle groepjes bezoekers in een heel ander stuk van het verhaal zijn. Dat geeft een mooie balans in de gezamenlijke en individuele ervaring. Je loopt door het theaterstuk in je eigen kleine wereld, maar bent ook verbonden met het totaal.
Tegen welke uitdagingen lopen jullie aan bij de inzet van technologie voor culturele producties?
Technologie is vaak dichtgetimmerd. Zo is er sinds kort ‘Meta for work’, een businesstak van Meta. Zo’n pakket zou het makkelijker moeten maken voor ontwikkelaars, maar wij willen vaak net de elementen die ‘dichtgezet’ zijn. Het liefst bouw je het hele netwerk zelf en ben je niet afhankelijk van deze partijen. Als een technologiebedrijf besluit een update uit te voeren, dan heeft dat vaak ook gevolgen voor de werking van de content.
Werken met technologie heeft nog een andere moeilijkheid: je moet het opbouwen, uitproberen en uittesten met publiek. Op ons terrein in Soesterberg hebben we de voorstelling van Rise of the Rainbow met 72 headsets tegelijk getest. En dan nog lopen we gedurende voorstellingen weer tegen nieuwe problemen aan.
Wat zijn jullie vervolgplannen voor Rise of the Rainbow?
We willen met deze voorstelling rondreizen en zijn met diverse theaters in gesprek. Niet ieder theater is ervoor geschikt, omdat dit werk om een relatief grote podiumruimte vraagt. Ook inhoudelijk is er voor iedere nieuwe locatie veel te doen, want we passen de content aan de locatie aan. We willen geschiedenisverhalen van de lokale LHBTQIA+ community toevoegen.
Tot slot: welk onderdeel van jullie technologie is deelbaar, en mogelijk interessant voor andere aanvragers?
Wat voor de sector interessant is, is dat we een technisch systeem en doorloop hebben ontwikkeld waarmee maar liefst 72 bezoekers tegelijkertijd een XR-ervaring kunnen beleven. Daarmee hebben we XR opgeschaald van een individuele naar een gezamenlijke ervaring. Dit systeem kan ook voor projecten van andere instellingen of makers worden ingezet. Wie daar meer over weer weten, kan contact met ons opnemen.
Dit interview is onderdeel van de Toolkit van Cultuurloket DigitALL. Wil jij het XR-systeem van DROPSTUFF inzetten voor jouw instelling? Je kunt vanaf februari 2026 een aanvraag doen voor een Implementatiebijdrage, waarmee een toepassing uit de Toolkit kan worden gebruikt of doorontwikkeld voor eigen gebruik.
Op de hoogte blijven?
Volg ons op